Eğitim, Dijitalleşme, İklim, Spor, Yapay Zekâ, Kapsayıcılık…
Bu liste kulağa zengin geliyor ama Erasmus+ metninde çoğu zaman “odak yok” diye okunuyor. İlk ipucu: proje bir vitrin değil, bir çözüm tasarımı. Bir ana problem seç ve diğer temaları ancak o probleme hizmet ediyorsa “araç” olarak ekle. Mesela dijitalleşme hedefse, spor bir yöntem olabilir; iklim de yatay bir uygulama ilkesi olabilir. Ama hepsini ayrı hedef gibi yazarsan proje şişer. İkinci ipucu: kendine 20 saniye testi yap. Projeni birine 20 saniyede anlatamıyorsan, metni de değerlendirici 20 saniyede anlayamayacak demektir. Üçüncü ipucu: hedef sayısını 2–3’te tut, her hedef için ölçülebilir 2–3 gösterge belirle. Metnin sadeliği “küçük” görünmek değil, “kontrollü” görünmektir. Son ipucu: değerlendirici çok tema görünce “bu ekip yetiştiremez” diye düşünür; senin amacın “bu ekip bunu çok iyi yapar” hissini vermek. Odak, bu hissin en kısa yoludur.
Hepsi Olsun, Garanti Olsun
Bu cümle projeyi yazarken insana güven veriyor ama proje mantığı açısından tam bir risk sinyali. İlk ipucu: “garanti” her şeyi eklemekle gelmez; az şeyi çok iyi tasarlamakla gelir. Kapsam büyüdükçe zaman planı sıkışır, ortakların rolü karışır, çıktı kalitesi düşer. İkinci ipucu: must-have ve nice-to-have ayrımı yap. Projeyi taşıyan çekirdek unsurları belirle (ör. ihtiyaç analizi, pilot, araç seti, değerlendirme, yaygınlaştırma). Geri kalan “olursa güzel” fikirleri metinden çıkar; bu seni zayıflatmaz, güçlendirir. Üçüncü ipucu: kapasiteni dürüstçe hesapla. Kaç personel/ay var, hangi uzmanlıklar var, hangi altyapı var? Plan bunlarla uyumlu değilse değerlendirici bunu hemen hisseder. Son ipucu: projeyi üç fazda düşün: hazırlık-doğrulama, uygulama-pilot, değerlendirme-ölçekleme. Bu fazlar hem yükü dağıtır hem de projenin “yetişir” görünmesini sağlar.
Bu Proje mi, AVM mi?
Değerlendiricinin bu esprisi aslında “mantık zinciri kopmuş” demektir. İlk ipucu: her faaliyet için somut bir çıktı yaz. “Atölye yaptık” değil; kaç atölye, kaç kişi, hangi içerik, hangi materyal, hangi ölçüm aracı ve hangi belge/ürün? Çıktısı net olmayan faaliyet, projede kalabalık yapar. İkinci ipucu: her çıktının bir kullanıcısı olsun. Kim kullanacak, nerede kullanacak, ne işine yarayacak? Kullanıcısı olmayan çıktı, etki bölümünü zayıflatır. Üçüncü ipucu: proje zincirini sürekli kontrol et: ihtiyaç → hedef → faaliyet → çıktı → sonuç → etki. Zincire oturmayan her şeyi çıkar. Son ipucu: çok konu, çok paydaş demektir. Konsorsiyumun kapasitesi bunu taşımıyorsa inandırıcılık düşer. Değerlendirici “her şeyi yapar” ekibine değil, “bunu çok iyi yapar” ekibine puan verir.
Az Hedef, Güçlü Etki
Bu yaklaşım “küçük proje” değil, “yüksek kalite” demektir. İlk ipucu: hedeflerini iki satırda anlaşılacak kadar sade yaz. Sonra her hedef için üç net cevap ver: nasıl yapacağız, nasıl ölçeceğiz, nasıl sürdüreceğiz. Ölçüm kısmını zayıf bırakma; çünkü etki anlatısı ölçümle güçlenir. İkinci ipucu: aynı hedefe hizmet eden farklı faaliyetler olabilir, ama hedef sayısı artmasın. Hedef sayısı arttıkça metin dağılır, göstergeler bulanıklaşır. Üçüncü ipucu: hedef–gösterge–faaliyet–çıktı ilişkisini tek bir mantık tablosu gibi kafanda oturt; yazıda da bu bağları cümlelerle görünür kıl. Son ipucu: odaklanınca yaygınlaştırma da kolaylaşır. Kime neyi anlatacağını bilirsin, mesajın net olur, KPI’ların gerçekçi olur. “Az hedef” puanı düşürmez; doğru kurulduğunda puanı toparlayan en güçlü hamledir.
3. Her Şeyi Tek Projede Yapmaya Çalışmak
Aynı akış: Checklist → Kötü/İyi → Şablon → Egzersiz → Skor
Checklist (5 madde)
-
Projemin ana problemi ve ana hedefi tek cümlede net mi?
-
Hedef sayım 2–3 aralığında mı ve her hedef ölçülebilir mi?
-
Projede yer alan her tema/başlık ana hedefe doğrudan hizmet ediyor mu?
-
Her faaliyet için somut çıktı ve her çıktı için net bir kullanıcı tanımlı mı?
-
Konsorsiyum kapasitesi (uzmanlık + zaman + ekip) bu kapsamı gerçekçi biçimde taşıyor mu?
Kötü / İyi (mini dönüşüm örneği)
Kötü (dağınık kapsam):
“Bu proje eğitim, dijital dönüşüm, iklim, spor, yapay zekâ ve kapsayıcılık alanlarında çok yönlü bir etki yaratacaktır. Çeşitli etkinliklerle toplumun her kesimine ulaşacağız.”
İyi (odaklı kapsam):
“Bu proje, [hedef grup] için [ana ihtiyaç] sorununu çözmeye odaklanır. 24 ayda iki ana hedef izlenir: (1) [X beceri/kapasite] artışı, (2) [Y uygulama/erişim] iyileşmesi. Dijital araçlar ve [spor/yeşil yaklaşım] yalnızca bu hedefleri destekleyen yöntemler olarak kullanılır. Her faaliyet, net bir çıktı (modül/rehber/pilot sonuç raporu) üretir ve çıktılar tanımlı kullanıcılar tarafından uygulanabilir.”
Şablon (copy-friendly)
“Proje, [MAIN PROBLEM] problemine odaklanır ve yalnızca bunu çözmeye hizmet eden bileşenleri içerir. Hedefler 2–3 başlıkta toplanır: [OBJ1], [OBJ2], (varsa) [OBJ3]. Bu hedeflere ulaşmak için [KEY ACTIVITIES] yürütülür; her faaliyet [OUTPUTS] çıktıları üretir ve çıktılar [USERS] tarafından kullanılmak üzere tasarlanır. Kapsama dahil edilen yatay temalar (örn. dijital/yeşil/kapsayıcılık), hedeflerle doğrudan bağlantılı yöntem ve kalite standardı olarak konumlandırılır.”
Egzersiz (1 dakika)
Projen için “odak temizliği” yap:
-
Projeni 20 saniyede anlat: “Biz ________ sorununu ________ hedef grup için ________ yöntemle çözüyoruz.”
-
Liste yap: projendeki 6 temayı yaz. Her birinin yanına “Ana hedefe hizmet ediyor / etmiyor” yaz.
-
“Etmiyor” yazdıklarını çıkar ve yerine tek net çıktı ekle (rehber, modül, pilot paketi gibi).
Skor (0–6 puan)
Her maddeye 0/1/2 ver (0=Yok, 1=Kısmen, 2=Tam).
-
Odak tek cümlede net mi? (0–2)
-
Hedefler 2–3 ve ölçülebilir mi? (0–2)
-
Faaliyet→Çıktı→Kullanıcı zinciri net mi? (0–2)
Toplam: ___ / 6
Yorum: 0–2 “AVM riski”, 3–4 sadeleştirme şart, 5–6 odak güçlü ve ikna edici.
